Αρθρα - γνωμεσ
>
ιστοριεσ

Είναι οι αλγόριθμοι δημοκρατικοί ;

Αναμφίβολα τα κοινωνικά δίκτυα έχουν καταλάβει μία σημαντική θέση στη ζωή των περισσότερων ανθρώπων.Κι αυτό επειδή οι δυνατότητές τους είναι απεριόριστες. Ωστόσο σταδιακά αντιλαμβανόμαστε πως ορισμένες λειτουργίες τους ενισχύουν την παραπληροφόρηση, την χειραγώγηση, και την επιθετικότητα, υποβαθμίζοντας εν τέλη το ίδιο το δημοκρατικό πολίτευμα.

Κάθομαι στο γραφείο και προσπαθώ να σκεφτώ μία ενδιαφέρουσα ιδέα για το άρθρο μου όταν ακούω ένα κουδούνισμα από το κινητό μου . Γεμάτη περιέργεια για το τι μπορεί να είναι, το ανοίγω . Βλέπω πως η φίλη μου με έκανε tag στην φωτογραφία που ανέβασε. Ακριβώς από κάτω βρίσκεται ένα ξεκαρδιστικό ποστ με ένα κουτάβι , σκρολάρω κι άλλο και πέφτω σε μια ανάρτηση υπερ του εμβολιασμού για τον covid-19, παρατηρώ πως τα μισά σχόλια περιέχουν εκφράσεις θυμού, χλευασμού ή άρνησης. Πιο κάτω, δεν το πιστεύω «μετεωρίτης θα περάσει πολύ κοντά στη γη!», ας το δω κι αυτό. Μια ώρα αργότερα… ωχ όχι πέρασε τόσος χρόνος και δεν έχω γράψει ακόμη τίποτα. Κάτι μου λέει πως το σενάριο αυτό θα φανεί γνωστό σε πολλούς.

Στις μέρες μας , οι περισσότεροι άνθρωποι και κυρίως οι νέοι αφιερώνουν ένα σημαντικό μέρος της καθημερινότητας τους στα κοινωνικά δίκτυα όπως τα facebook, instagram, twitter και άλλα , τα οποία αποτελούν καταπληκτικά εργαλεία επικοινωνίας, έκφρασης, ενημέρωσης ή ακόμη και κινητοποίησης. Σίγουρα,  πολλά από αυτά τα οφέλη είχαν κατά νου και οι δημιουργοί τους όταν τα εμπνεύστηκαν. Ωστόσο όσο περνάει ο καιρός γίνεται ολοένα και πιο εμφανής ο αντίκτυπός τους στην κοινωνία και την δημοκρατία καθώς συχνά χρησιμοποιούνται ως μέσα παραπληροφόρησης και χειραγώγησης του πλήθους.

Αρχικά, ένα δυσάρεστο φαινόμενο, το οποίο διογκώνεται με την βοήθεια των social media είναι η ταχύτατη διάδοση ακραίων απόψεων,  θυμωμένων σχολίων και οργισμένων επιθέσεων οι οποίες στοχοποιούν ή προσβάλουν κάποιο πρόσωπο. Γιατι όμως οι συμπεριφορές των ανθρώπων γίνονται πιο επιθετικές στον κυβερνοχώρο σε σχέση με την πραγματική ζωή; Αυτό εξηγείται αν προσφύγουμε στην λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου ο οποίος τείνει να δείχνει περισσότερη ενσυναίσθηση για ένα άτομο όταν μπορεί να δει το πρόσωπό του. Την κατάσταση χειροτερεύει η δυνατότητα ανωνυμίας, η οποία προσφέρεται στους χώρους των κοινωνικών δικτύων. Ακόμη, μία έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2017 από το πανεπιστήμιο ΝΥU αναφέρει πως τα συναισθηματικά φορτισμένα σχόλια στο twitter αναπαράγονται 20% γρηγορότερα σε σχέση με τα υπόλοιπα.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό των social media αποτελεί η οργάνωση της επικοινωνίας, έτσι ώστε να μοιάζει περισσότερο με μια σειρά από ομιλίες – παρουσιάσεις παρά με έναν εποικοδομητικό διάλογο. Το πρόβλημα είναι πως ουκ ολίγες φορές αυτές χαρακτηρίζονται από υπερβολή, λεκτικό πληθωρισμό, έντονη συναισθηματική φόρτιση και απολυτότητα του τύπου «εμείς είμαστε οι μόνοι σωστοί και όποιος διαφωνεί είναι προφανώς λάθος- εχθρός». Φυσικά πουθενά δεν αναφέρεται το κίνητρο του ομιλητή. Σταδιακά γύρω από τους ανθρώπους αυτούς σχηματίζεται ένα οργισμένο πλήθος το οποίο μεγενθύνει ακόμη περισσότερο τις ήδη απόλυτες, θυμωμένες και ακραίες απόψεις που εκφράστηκαν σε κάποιο βίντεο ή κάποιο ποστ .

Έχετε σκεφτεί ποτέ πως είναι δυνατόν να ευδοκιμούν οι θεωρίες συνωμοσίας όταν το μόνο που χρειάζεται για να μάθεις τι συμβαίνει πραγματικά είναι να ρωτήσεις το Google; Έλα όμως που το Google δεν δίνει σε όλους τις ίδιες απαντήσεις. Ανάλογα με τον τόπο στον οποίο βρίσκεσαι, τις προηγούμενές σου αναζητήσεις , τις αγορές σου και πολλούς άλλους παράγοντες ένας αλγόριθμός θα φροντίσει να σου παραδώσει το αποτέλεσμα που θεωρεί πιο ταιριαστό σε εσένα. Έρευνες αναφέρουν πως οι άνθρωποι που πιστεύουν ήδη σε μία θεωρία συνωμοσίας είναι πιθανότερο να δουν στις αναζητήσεις τους πληροφορίες για άλλες θεωρίες συνομωσίας. Έτσι λειτουργούν και οι αλγόριθμοι σε όλα τα κοινωνικά δίκτυα . Όσο σου αρέσει αυτό που βλέπεις, τόσο περισσότερο σκρολάρεις, τόσες περισσότερες διαφημίσεις βλέπεις και επομένως το κέρδος της εκάστοτε εταιρίας διογκώνεται. Αυτός ο μηχανισμός συμβάλει σημαντικά και στην πόλωση του κοινωνικού συνόλου καθώς οι απόψεις ενός ατόμου ενισχύονται από τις αναζητήσεις του ενώ ο αντίλογος εμφανίζεται σπάνια.

Τα παραπάνω χαρακτηριστικά σε συνδυασμό με την απόλυτη ελευθερία του λόγου, την απουσία ελέγχου και διασταύρωσης των πληροφοριών που ανεβάζονται αλλά και τις άπειρες δυνατότητες που προσφέρει η τεχνολογία στην επεξεργασία βίντεο και εικόνας αποτελούν αίτια των ολοένα και αυξανόμενων περιπτώσεων παραπληροφόρησης, των γνωστών fake news. Οι ειδήσεις αυτές μάλιστα εξαπλώνονται γρηγορότερα από τις έγκυρες καθώς είναι συχνά περισσότερο ενδιαφέρουσες.

Σύμφωνα,  λοιπόν με τα παραπάνω τα κοινωνικά δίκτυα όσο χρήσιμα κι αν είναι επιφυλάσσουν τον κίνδυνο διαστρέβλωσης των απόψεων ενός ατόμου. Ωστόσο , ο κίνδυνος γίνεται αισθητός όταν η κλίμακα της παραπληροφόρησης αυξάνεται από το άτομο στο πλήθος γεννώντας φαινόμενα πόλωσης, φανατισμού και βιαιότητας με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ίδιας της δημοκρατίας. Γίνεται,  επομένως, ξεκάθαρη η ανάγκη ανάπτυξης κριτικής σκέψης αλλά και ενημέρωσης για τον τρόπο λειτουργίας τον κοινωνικών δικτύων και τη σωστή χρήση τους ιδιαίτερα από εκπαιδευτικούς φορείς όπως το σχολείο.

Αθηνά Αγγελοπούλου
athina_glp
H Αθηνά Αγγελοπούλου είναι φοιτήτρια του τμήματος φαρμακευτικής του Αριστοτέλιου Πανεπιστημίου Θεσσαλονικής και αυτοπροσδιορίζεται ως αθεράπευτα ονειροπόλα. Περνάει τον χρόνο της βίσκοντας τρόπους να συνδυάσει την επιστήμη με την συγγραφή , τις δύο μεγάλες της αγάπες.
ΓΙΝΕ ΜΕΛΟΣ

Είναι στο χέρι σου!

Είναι στο χέρι σου!
Γινε μελοσ τησ Πρωτοβουλιασ