Αρθρα - γνωμεσ
>
ιστοριεσ

Το Κόστος Πίσω Από Την Ετικέτα

Η βιομηχανία της μόδας αποτελεί απειλή τόσο στις ανθρώπινες αξίες όσο και προς το περιβάλλον. Με την ευαισθητοποίηση των καταναλωτών και την ανάληψη των ευθυνών από πλευράς των κυβερνήσεων, μπορεί να επιτευχθεί η επιθυμητή αλλαγή για την ατομική και κοινωνική ευημερία.

Το επίκαιρο πρότυπο της βιομηχανίας της μόδας

Σύμφωνα με πολλές εταιρείες γρήγορης μόδας μάλλον ο σκοπός αγιάζει τα μέσα, αρκεί η ανθρώπινη εκμετάλλευση και η περιβαλλοντική καταστροφή να επιφέρουν κέρδος.


 Καθώς αναπτύσσεται η βιομηχανία της μόδας, εμείς οι καταναλωτές όλο και ξενιζόμαστε από την διαδικασία παραγωγής της. Για να καταλάβουμε λοιπόν καλύτερα την πηγή του θέματος χρειάζεται να κάνουμε μία επιφανειακώς απλή ερώτηση: Ποιος έφτιαξε τα ρούχα σου? Από το πρώτο κιόλας στάδιο της παραγωγής των ρούχων, στην καλλιέργεια του βαμβακιού που προορίζεται για ύφασμα, υπάρχουν προβλήματα.

Η εκτεταμένη χρήση φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων με σκοπό την εκμετάλλευση κάθε τετραγωνικού χιλιοστού της σοδειάς, έρχεται στο κόστος της υγείας των αγροτών. Οι αγρότες, ειρωνικά, εξαρτώνται από στις ίδιες μεγάλες εταιρείες που τους εκμεταλλεύονται, οι οποίες τους ‘‘επιβραβεύουν’’ για την σκληρή δουλειά τους με μηδαμινούς μισθούς. Απαραίτητη είναι και η αναφορά στις τεράστιες ποσότητες νερού που μολύνονται στην πορεία, καθιστώντας τες όχι μόνο άχρηστες, αλλά επιβλαβείς για εμάς και το περιβάλλον.

Πολλά ζώα επίσης, τα οποία εν αγνοία τους αποτελούν ‘‘πρώτες ύλες’’, εκτρέφονται κατά γελοία μεγάλους αριθμούς, σε μεγάλες εκτάσεις γης, υπό άθλιες συνθήκες, καταναλώνοντας μεγάλες ποσότητες νερού και τροφής, μόνο και μόνο για να καταλήξουν ως μια δερμάτινη τσάντα στην ντουλάπα ενός μεσοαστού.

Στο επόμενο στάδιο, στην επεξεργασία δηλαδή των υφασμάτων στα εργοστάσια, η κακομεταχείριση των εργατών είναι δίχως υπερβολή ένα είδος μοντέρνας σκλαβιάς. Με την κατάρρευση του εργοστασίου «Rana Plaza» στο Μπαγκλαντές το 2013 όπου 1.021 εργάτες έχασαν την ζωή τους, κυρίως γυναίκες και παιδιά, αποκαλύφθηκε η κορυφή του σκοτεινού παγόβουνου που αποτελεί αυτή η βιομηχανία: πίσω από τις αγαπημένες μας εταιρείες ρούχων, υπάρχουν εκατομμύρια παραδείγματα παράνομης, επικίνδυνης εργασίας και ανθρώπινης εκμετάλλευσης.

Συχνή τακτική των εργοστασίων παραγωγής γρήγορης μόδας είναι το να μην προσλαμβάνουν άντρες ως μέλη του προσωπικού τους, καθώς δεν μπορούν να τους παρακούσουν όταν έχουν απαιτήσεις από τον χώρο εργασίας τους τόσο εύκολα όσο τις γυναίκες ή τα παιδιά. Τα περιστατικά βίας, σεξουαλικής παρενόχλησης ή και κακοποίησης σε αυτά τα εργοστάσια αποτελούν καθημερινότητα ενώ οι εργάτες συνεχώς ρισκάρουν την σωματική τους υγεία και την ασφάλειά τους για, κυριολεκτικά και μη, ψίχουλα.

Μπορεί εύκολα να πει κανείς πως η κακομεταχείριση αυτών των ανθρώπων είναι αποτέλεσμα της τοπικής κουλτούρας, της θρησκείας και της νομοθεσίας των χωρών όπου βρίσκονται αυτά τα εργοστάσια παραγωγής γρήγορης μόδας.

Πέρα από το γεγονός ότι τέτοιου είδους εργοστάσια υπάρχουν και σε ‘αναπτυγμένες’ χώρες όπως η Αγγλία, η αλήθεια είναι πως η δική μας ‘‘ανάγκη’’ για γρήγορη και φθηνή μόδα έχει εδραιώσει και έχει τυποποιήσει αυτόν τον τρόπο εκμετάλλευσης. Τα αγαθά που αγοράζουμε μπορεί να φαίνονται φθηνά, αλλά το αληθινό κόστος βρίσκεται πίσω από την ετικέτα.

Πώς επηρεάζεται ο καταναλωτής?

Εκτός από την ηθική επιβάρυνση που νιώθουμε ως καταναλωτές της γρήγορης μόδας, τα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε είναι πιο ασήμαντα ή πιο αόριστα. Πόσες φορές έχετε βάλει τα γέλια κοιτώντας επίμονα το σχέδιο πάνω σε μπλουζάκι που είδατε σε ένα κατάστημα; Γιατί είναι τόσο δύσκολο να βρεις ένα τζιν που να εφαρμόζει σωστά; Και κυρίως γιατί οι τσέπες στα ‘‘γυναικεία’’ παντελόνια είναι μικροσκοπικές;

Η απάντηση; : γρήγορη μόδα. Ο ρυθμός με τον οποίο επιβάλλεται να εισαχθούν νέα κομμάτια στην αγορά είναι τόσο γρήγορος που οι σχεδιαστές δεν μπορούν να συμβαδίσουν σχεδιάζοντας κάτι αυθεντικό και όμορφο.

Στόχος είναι αποκλειστικά η συνεχής ροή κομματιών στα καταστήματα, ώστε ο καταναλωτής να χρειαστεί να αγοράζει συνεχώς νέα ρούχα. Συγκεκριμένες ‘‘συνταγές’’ επαναλαμβάνονται, αλλά εξαιτίας του γρήγορου ρυθμού, δεν δίνεται σημασία στο σχέδιο, το οποίο πολλές φορές καταλήγει να μας προκαλεί γέλιο.

Όσον αφορά την εφαρμογή, η έλλειψη χρόνου και η χαμηλή ποιότητα των υφασμάτων, δεν επιτρέπει στους σχεδιαστές πειραματισμούς με τα νούμερα. Με πυξίδα τα στερεότυπα, τα ρούχα σχεδιάζονται όχι για να είναι πρακτικά, παρά μόνο για να είναι αναλώσιμα και φθηνά, ώστε να αγοραστούν από την πλειοψηφία.

Μπορεί οι χαμηλές τιμές να μας ξεγελάνε και να αγνοούμε αυτά τα θέματα, αλλά η χαμηλή ποιότητα των προϊόντων μας ωθεί τελικά στον υπερκαταναλωτισμό. Αγοράζοντας συνεχώς νέα κομμάτια, αντικαθιστώντας τα παλιά, καταλήγουμε να πληρώνουμε περισσότερο από όσο νομίζουμε ή σκοπεύουμε.


Τι είναι η βιώσιμη μόδα?

Το συναντάμε συχνά σαν όρο, κυρίως γιατί στις μέρες μας η οικολογία ‘‘πουλάει’’. Πολλές εταιρίες καταφέρνουν να βάλουν το χέρι τους στην τσέπη των καλοπροαίρετων καταναλωτών διαφημίζοντας μη οικολογικά προϊόντα ως βιώσιμα.

Για να αποφευχθούν όμως οι μηνύσεις, χρησιμοποιούνται παραπλανητικές τεχνικές στην συσκευασία των προϊόντων πουλώντας την ιδέα της οικολογίας (χρησιμοποιώντας μία πράσινη συσκευασία ή όρους όπως “eco-friendly”) ενώ η αλήθεια αναγράφεται στα ψιλά γράμματα.

Η βιώσιμη ή οικολογική μόδα (sustainable fashion) αποτελεί το πρότυπο ηθικής παραγωγής των αγαθών στον χώρο της μόδας. Στόχος της είναι η δίκαιη μεταχείριση των εργατών και των ζώων, η αποφυγή κατάχρησης των πρώτων υλών και η προστασία του περιβάλλοντος με διαδικασίες όπως η ανακύκλωση ή χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Κυρίως, η βιώσιμη μόδα αναφέρεται στο πως μόνο η κοινωνική μέριμνα μπορεί να επιφέρει πραγματικά οικονομική ανάπτυξη και βιωσιμότητα, η οποία δεν μπορεί να ανθίσει μέσα από κοινωνικές ανισότητες και συμφεροντολόγους.

Πώς μπορούμε να δράσουμε;

Η λύση είναι η βιώσιμη μόδα. Είναι ένας τρόπος να αναλάβουμε ευθύνη και να σταματήσουμε τον κύκλο της εκμετάλλευσης και της καταστροφής του περιβάλλοντος.

Χρειαζόμαστε συστημική αλλαγή. Χρειάζεται να νοιαστούμε και να απαιτήσουμε αυτή την αλλαγή ως καταναλωτές και ως πολίτες, ωθώντας αυτούς που μπορούν να την επιφέρουν να το πάρουν απόφαση και να αλλάξουν τακτική. Οι καταστάσεις στις οποίες καλούμαστε να βρεθούμε μπορεί να είναι λίγο άβολες, αλλά οφείλουμε επιτέλους να υπερασπιστούμε τους ανθρώπους τους οποίους εμμέσως εκμεταλλευόμαστε.

Οι διαδηλώσεις αποτελούν μία λύση, αλλά δεν είναι η μόνη. Το να επιλέξουμε να αγοράσουμε ένα κομμάτι από μαγαζί δεύτερο-χέρι ή να καρικώσουμε ένα άλλο αντί να το πετάξουμε είναι εξίσου σημαντικό. Με το να ανοίγουμε (δημόσιες και μη) συζητήσεις επίσης μπορούμε να ανυψώσουμε τις φωνές των πληγέντων αυτής της βιομηχανίας και να επιφέρουμε τις επιθυμητές αλλαγές.


 Είναι λογικό να νιώθουμε αδύναμοι μπροστά σε τέτοια θέματα, αλλά το γεγονός ότι η βιομηχανία της μόδας έχει μεγάλη επιρροή σε εμάς σημαίνει πως κι εμείς ως καταναλωτές έχουμε μεγάλη επιρροή σε αυτήν.

Κατηγορώντας όμως αποκλειστικά τον εαυτό μας ή κρίνοντας τις επιλογές των γύρω μας δεν μπορούμε να επιφέρουμε δίκαιη αλλαγή . Δεν έχουν όλοι οι συνάνθρωποί μας την δυνατότητα να αλλάξουν συνήθειες καθώς, για να το θέσω απλά, έχουν να αντιμετωπίσουν πολύ πιο σημαντικά προβλήματα.

Κατά κάποιον τρόπο οι μεγάλες εταιρίες είναι αυτές που έχουν στρέψει τον φακό προς τον καταναλωτή, στην προσπάθειά τους να ξεφορτωθούν το δικό τους μερίδιο της ευθύνης. Καλό θα ήταν λοιπόν, ο καθένας όσο μπορεί και όπως μπορεί, να είμαστε πιο συνειδητοποιημένοι όσον αφορά τις επιλογές μας, σχετικά με την βιομηχανία της μόδας και γενικότερα.


Κάθε πράξη μας μετράει, αρκεί να μην ξεχνάμε πως το μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης κατέχουν οι εταιρίες και οι κυβερνήσεις, από τις οποίες απαιτούμε να δούμε την απαραίτητη επιθυμητή αλλαγή.

Αλεξάνδρα Βαρουξή
Η Αλεξάνδρα Βαρουξή είναι μαθήτρια λυκείου στο 1ο Γενικό Λύκειο Χανίων και μέλος της Πρωτοβουλίας Νέων.
ΓΙΝΕ ΜΕΛΟΣ

Είναι στο χέρι σου!

Είναι στο χέρι σου!
Γινε μελοσ τησ Πρωτοβουλιασ